Trong bối cảnh chính sách thuế liên tục thay đổi, việc nắm rõ quy định về thuế hộ kinh doanh giúp cá nhân, hộ gia đình chủ động thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Từ năm 2026, nhiều thay đổi quan trọng như bỏ thuế khoán, chuyển sang tự kê khai – tự nộp và số hóa quy trình quản lý thuế sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh. Bài viết của phần mềm kế toán MISA SME dưới đây sẽ giúp bạn cập nhật quy định mới và cách thực hiện nghĩa vụ thuế hộ kinh doanh.
1. Thuế hộ kinh doanh là gì?
Thuế hộ kinh doanh là nghĩa vụ tài chính bắt buộc mà cá nhân hoặc hộ gia đình có hoạt động sản xuất, kinh doanh phải thực hiện với ngân sách Nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành.
Quy định về nghĩa vụ thuế đối với hộ kinh doanh hiện nay được xây dựng trên cơ sở các văn bản pháp luật sau:
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14
- Nghị định 139/2016/NĐ-CP
- Thông tư 92/2015/TT-BTC
- Nghị định 22/2020/NĐ-CP
- Nghị định 126/2020/NĐ-CP
- Luật Thuế giá trị gia tăng
- Thông tư 40/2021/TT-BTC
- Nghị định 70/2025/NĐ-CP
2. Phân loại doanh thu và nguyên tắc tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026
Kể từ ngày 01/01/2026, cơ chế thuế khoán chính thức được bãi bỏ. Theo đó, hộ kinh doanh sẽ chuyển sang hình thức tự kê khai và tự nộp thuế theo quy định mới. Nghĩa vụ thuế được xác định dựa trên doanh thu thực tế phát sinh và được phân thành 03 nhóm doanh thu như sau:
- Nhóm 1: Doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm
- Nhóm 2: Doanh thu từ trên 200 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm
- Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm.
Trong phạm vi bài viết này, nội dung sẽ tập trung phân tích phương pháp tính thuế áp dụng đối với hộ kinh doanh quy mô nhỏ và vừa, tương ứng với nhóm 1 và nhóm 2.
3. Các loại thuế hộ kinh doanh phải nộp từ ngày 01/01/2026
Sau khi chuyển sang cơ chế tự kê khai – tự nộp thuế, hộ kinh doanh nhỏ lẻ sẽ xác định nghĩa vụ thuế dựa trên doanh thu thực tế phát sinh và lĩnh vực hoạt động. Trong bối cảnh chính sách thuế mới, hai loại thuế quan trọng mà phần lớn hộ kinh doanh cần quan tâm gồm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
3.1 Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
Thuế giá trị gia tăng là khoản thuế được tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong quá trình cung ứng ra thị trường. Đây là loại thuế gián thu, theo đó hộ kinh doanh thực hiện thu từ người tiêu dùng thông qua giá bán và nộp lại cho Nhà nước.
Từ ngày 01/01/2026, theo quy định tại Khoản 25 Điều 5 Luật Thuế GTGT 2024, chỉ các hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên mới thuộc đối tượng phải nộp thuế GTGT.
Việc quy định ngưỡng doanh thu này nhằm phân loại rõ nhóm hộ kinh doanh quy mô nhỏ, đồng thời hạn chế phát sinh thủ tục hành chính đối với các trường hợp có doanh thu thấp. Đối với hộ kinh doanh có doanh thu vượt mức 200 triệu đồng/năm, nghĩa vụ kê khai và nộp thuế GTGT sẽ được thực hiện định kỳ theo tỷ lệ hoặc theo phương pháp tính thuế tương ứng.
3.2 Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)
Thuế thu nhập cá nhân là khoản thuế trực thu, được tính trên thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của chủ hộ. Khác với thuế GTGT, thuế TNCN phản ánh phần thu nhập thực tế mà hộ kinh doanh tạo ra trong năm.
Theo quy định hiện hành, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu không quá 100 triệu đồng/năm sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân.
Việc duy trì mức miễn thuế này nhằm hỗ trợ nhóm hộ kinh doanh quy mô siêu nhỏ, phù hợp với thực tế hoạt động kinh doanh và góp phần giảm áp lực nghĩa vụ thuế. Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu vượt mức miễn thuế, sẽ phải thực hiện kê khai thu nhập chịu thuế và nộp thuế TNCN theo tỷ lệ hoặc theo phương pháp tính thuế được áp dụng.
4. Phương pháp tính thuế đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ từ ngày 01/01/2026
Từ năm 2026, hộ kinh doanh nhỏ lẻ thực hiện tính thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Số thuế phải nộp được xác định căn cứ vào doanh thu tính thuế và tỷ lệ thuế tương ứng với từng ngành nghề, áp dụng đồng thời đối với thuế GTGT và thuế TNCN.
Công thức tính thuế chung:
- Thuế GTGT = Doanh thu tính thuế GTGT × Tỷ lệ % thuế GTGT
- Thuế TNCN = Doanh thu tính thuế TNCN × Tỷ lệ % thuế TNCN
Để thuận tiện trong việc tra cứu và áp dụng, tỷ lệ thuế theo ngành nghề được tổng hợp như sau:
Bảng 1 – Tỷ lệ thuế theo ngành nghề áp dụng với hộ kinh doanh nộp thuế trực tiếp
| STT | Ngành nghề kinh doanh | Thuế GTGT | Thuế TNCN |
| 1 | Phân phối, bán buôn – bán lẻ hàng hóa | 1% | 0,5% |
| 2 | Dịch vụ; xây dựng không bao vật liệu | 5% | 2% |
| 3 | Cho thuê tài sản | 5% | 5% |
| 4 | Đại lý xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp; bồi thường vi phạm hợp đồng, bồi thường khác | – | 5% |
| 5 | Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa; xây dựng có bao thầu vật liệu | 3% | 1,5% |
| 6 | Các hoạt động kinh doanh khác | 2% | 1% |
Đối với hộ kinh doanh hoạt động trên sàn thương mại điện tử, nghĩa vụ thuế được thực hiện theo cơ chế khấu trừ tại nguồn. Theo đó, sàn thương mại điện tử sẽ thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh theo tỷ lệ quy định tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP.
Bảng 2 – Tỷ lệ thuế áp dụng với hộ kinh doanh thương mại điện tử (khấu trừ tại nguồn)
| STT | Loại hình giao dịch | Thuế GTGT | Thuế TNCN (cá nhân cư trú) | Thuế TNCN (không cư trú) |
| 1 | Bán hàng hóa | 1% | 0,5% | 1% |
| 2 | Cung cấp dịch vụ | 5% | 2% | 2% |
| 3 | Vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa | 3% | 1,5% | 2% |
5. Sổ tay thực hiện nghĩa vụ thuế cho hộ kinh doanh từ năm 2026
Khi toàn bộ quy trình quản lý thuế được số hóa, hộ kinh doanh cần nắm rõ các bước từ đăng ký tài khoản, kê khai đến nộp thuế nhằm hạn chế sai sót và đảm bảo hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn.
5.1 Đăng ký tài khoản thuế điện tử – bước bắt buộc đầu tiên
Từ năm 2026, việc kê khai và nộp thuế của hộ kinh doanh được thực hiện hoàn toàn trên môi trường trực tuyến. Do đó, đăng ký tài khoản thuế điện tử là điều kiện bắt buộc trước khi thực hiện kê khai. Hộ kinh doanh có thể đăng ký thông qua eTax Mobile hoặc Cổng thông tin thuế điện tử dành cho cá nhân:
- Thông qua eTax Mobile: Tải ứng dụng, chọn chức năng “Đăng ký”, nhập thông tin định danh, xác thực OTP và chờ thông báo kích hoạt từ cơ quan thuế. Trường hợp đã có tài khoản VNeID mức 2 có thể đăng nhập trực tiếp mà không cần khai báo lại thông tin.
- Thông qua Cổng thuế điện tử: Truy cập hệ thống, nhập mã số thuế, bổ sung thông tin liên hệ, thực hiện xác thực và chờ cơ quan thuế phản hồi qua SMS hoặc email.
Việc hoàn tất đăng ký tài khoản điện tử giúp hộ kinh doanh sử dụng đầy đủ các dịch vụ thuế trực tuyến, đồng thời giảm nhu cầu thực hiện thủ tục trực tiếp tại cơ quan thuế.
5.2 Kê khai thuế – thực hiện hoàn toàn trực tuyến
Hộ kinh doanh có thể nộp tờ khai thuế thông qua eTax Mobile hoặc Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế. Quy trình kê khai được chuẩn hóa gồm 03 bước cơ bản:
- Bước 1: Đăng nhập hệ thống
- Bước 2: Chọn chức năng kê khai, nhập thông tin về doanh thu, loại thuế, kỳ tính thuế và tải lên hồ sơ, tài liệu liên quan (nếu có)
- Bước 3: Xác nhận nộp tờ khai bằng mã OTP hoặc chữ ký số
Thời hạn kê khai thuế:
- Kê khai theo tháng: chậm nhất ngày 20 của tháng kế tiếp
- Kê khai theo quý: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau
- Kê khai theo năm: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu năm dương lịch
- Kê khai khi phát sinh lần đầu: trong vòng 10 ngày kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế
Một số mẫu tờ khai thường sử dụng:
- Mẫu 01/CNKD (GTGT – TNCN)
- Mẫu 01/TKN-CNKD (tờ khai năm)
- Mẫu 01-2/BK-HĐKD (bảng kê hoạt động kinh doanh)
- Mẫu 01/TTS và 01-1/BK-TTS (đối với cá nhân cho thuê tài sản).
Việc lưu trữ hồ sơ dưới dạng PDF hoặc XML ngay sau khi nộp sẽ giúp hộ kinh doanh thuận tiện đối chiếu khi cơ quan thuế yêu cầu.
5.3 Nộp thuế – đa dạng phương thức thanh toán điện tử
Sau khi hoàn tất kê khai, người nộp thuế có thể lựa chọn một trong các hình thức thanh toán điện tử sau:
- Nộp thuế qua eTax Mobile: Thực hiện nộp thuế trực tiếp bằng mã số thuế, thanh toán qua tài khoản ngân hàng hoặc quét mã QR do hệ thống cung cấp.
- Nộp thuế qua Cổng dịch vụ công của cơ quan thuế: Đăng nhập bằng VNeID, lập giấy nộp tiền và xác nhận giao dịch qua OTP hoặc VNeID.
- Nộp thuế qua hệ thống eTax (phân hệ cá nhân): Lập giấy nộp tiền, lựa chọn khoản thuế đến hạn từ danh sách hệ thống gợi ý và thực hiện thanh toán trực tuyến.
Phương thức thanh toán thuế dành cho hộ kinh doanh
Toàn bộ chứng từ nộp thuế được lưu trữ dưới dạng điện tử. Hộ kinh doanh có thể dễ dàng theo dõi tình trạng kê khai, nộp thuế cũng như số thuế còn phải nộp trực tiếp trên hệ thống.
Có thể thấy, việc tuân thủ đúng quy định về thuế hộ kinh doanh không chỉ giúp hộ kinh doanh hạn chế rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định, minh bạch trong dài hạn. Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành thuế từ năm 2026, việc chủ động cập nhật quy định, nắm rõ cách kê khai và nộp thuế sẽ giúp hộ kinh doanh tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh sai sót không đáng có. Nếu cần, hộ kinh doanh nên tham khảo thêm hướng dẫn từ cơ quan thuế hoặc đơn vị tư vấn để thực hiện nghĩa vụ thuế chính xác và hiệu quả.
0904 885 833
https://sme.misa.vn/
