Giải đáp: Phụ cấp nhà ở có tính thuế TNCN không?

Phụ cấp nhà ở là khoản hỗ trợ được nhiều doanh nghiệp áp dụng để giảm gánh nặng chi phí cho người lao động. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa rõ phụ cấp nhà ở có tính thuế TNCN hay không, cách tính thế nào và trường hợp nào được miễn. Nếu kê khai sai, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro khi quyết toán thuế. Cùng tìm hiểu quy định mới nhất trong bài viết dưới đây của phần mềm kế toán MISA SME để áp dụng đúng ngay từ đầu.

1. Phụ cấp nhà ở có tính thuế TNCN không? 

Tiết đ.1 điểm đ khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC (sửa đổi bởi khoản 2 Điều 11 Thông tư 92/2015/TT-BTC) quy định cụ thể về các khoản thu nhập chịu thuế như sau:

Các khoản thu nhập chịu thuế

Theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân và Điều 3 Nghị định số 65/2013/NĐ-CP, các khoản thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân bao gồm:

…

đ) Các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền ngoài tiền lương, tiền công do người sử dụng lao động trả mà người nộp thuế được hưởng dưới mọi hình thức:

đ.1) Tiền nhà ở, điện, nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có), không bao gồm: khoản lợi ích về nhà ở, điện nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có) đối với nhà ở do người sử dụng lao động xây dựng để cung cấp miễn phí cho người lao động làm việc tại khu công nghiệp; nhà ở do người sử dụng lao động xây dựng tại khu kinh tế, địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn cung cấp miễn phí cho người lao động.

Trường hợp cá nhân ở tại trụ sở làm việc thì thu nhập chịu thuế căn cứ vào tiền thuê nhà hoặc chi phí khấu hao, tiền điện, nước và các dịch vụ khác tính theo tỷ lệ giữa diện tích cá nhân sử dụng với diện tích trụ sở làm việc.

Khoản tiền thuê nhà, điện nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có) đối với nhà ở do đơn vị sử dụng lao động trả hộ tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế trả hộ nhưng không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế phát sinh (chưa bao gồm tiền thuê nhà) tại đơn vị không phân biệt nơi trả thu nhập.

Chính vì vậy, phụ cấp nhà ở do công ty chi trả thay vẫn tính vào thu nhập chịu thuế TNCN theo số thực tế trả hộ nhưng phần này không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế phát sinh, chưa bao gồm tiền thuê nhà. 

2. Phụ cấp nhà ở có tính vào lương đóng BHXH không? 

Câu trả lời là không. Phụ cấp nhà ở không được tính vào tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Nội dung này được căn cứ vào quy định tại khoản 2 điều 6 Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017:

Tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc theo quy định tại Điều 89 Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn thi hành, cụ thể như sau:

…

2. Tiền lương do đơn vị quyết định

…

2.3. Tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không bao gồm các khoản chế độ và phúc lợi khác, như tiền thưởng theo quy định tại Điều 103 của Bộ luật lao động, tiền thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, tiền nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết, người lao động có người thân kết hôn, sinh nhật của người lao động, trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác ghi thành mục riêng trong HĐLĐ theo Khoản 11 Điều 4 của Nghị định số 05/2015/NĐ-CP.

Nói cách khác, dù phụ cấp nhà ở có xuất hiện trong hợp đồng lao động, khoản này vẫn được xem là phúc lợi bổ sung — không phải tiền lương — nên không làm tăng mức đóng BHXH của người lao động lẫn doanh nghiệp.

3. Mức phụ cấp nhà ở tối đa là bao nhiêu?

Hiện nay, pháp luật Việt Nam không quy định mức phụ cấp nhà ở tối đa. Doanh nghiệp được chủ động quyết định mức chi trả phù hợp với thực tế hoạt động và chính sách phúc lợi nội bộ.

Theo khoản 1 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác là một trong những nội dung bắt buộc phải ghi rõ trong hợp đồng lao động.

Nội dung hợp đồng lao động
1. Hợp đồng lao động phải có những nội dung chủ yếu sau đây:
a) Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và họ tên, chức danh của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người sử dụng lao động;
b) Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động;
c) Công việc và địa điểm làm việc;
d) Thời hạn của hợp đồng lao động;
đ) Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác;
e) Chế độ nâng bậc, nâng lương;
g) Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;
h) Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động;
i) Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp;
k) Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.
…

Tuy nhiên, Điều 103 Bộ luật Lao động 2019 quy định mức phụ cấp cụ thể do hai bên tự thỏa thuận — thông qua hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế của người sử dụng lao động. Nói cách khác, luật chỉ yêu cầu phụ cấp nhà ở phải được ghi nhận rõ ràng trong văn bản — không can thiệp vào con số cụ thể.

Trên thực tế, mức phụ cấp nhà ở của các doanh nghiệp sẽ xác định dựa trên các yếu tố như vị trí, cấp bậc, thâm niên, địa bàn làm việc và năng lực tài chính.

Phụ cấp nhà ở là khoản phúc lợi mang tính tự nguyện, không thuộc diện doanh nghiệp bắt buộc phải chi trả theo quy định pháp luật. Do đó, mức hỗ trợ có thể khác nhau tùy theo chính sách của từng doanh nghiệp, thậm chí có sự chênh lệch giữa các bộ phận trong cùng một công ty.

4. Ví dụ cách tính thuế TNCN đối với phụ cấp nhà ở

Ông M ký hợp đồng lao động trên 6 tháng tại Văn phòng đại diện một công ty nước ngoài ở Đà Nẵng, không có người phụ thuộc. Thu nhập hàng tháng gồm:

• Lương cơ bản: 18.000.000đ
• Phụ cấp độc hại: 2.500.000đ
• Khoản văn phòng phẩm + điện thoại: 1.200.000đ
• Tiền thuê nhà do công ty trả thay: 6.000.000đ

1. Xác định thu nhập chịu thuế

Trong các khoản thu nhập của ông M, có 3 khoản chịu thuế gồm:

• Lương cơ bản: 18.000.000 đ
• Phụ cấp độc hại vượt mức quy định: 2.500.000 – 1.200.000 = 1.300.000 đ
• Tiền thuê nhà công ty trả thay: tính theo thực tế nhưng không vượt 15% thu nhập chịu thuế (chưa gồm tiền thuê nhà) → (18.000.000 + 1.300.000) × 15% = 2.700.000 đ

Lưu ý: Công ty trả thay 6.000.000 đ tiền thuê nhà, nhưng chỉ 2.700.000 đ được tính vào thu nhập chịu thuế. Phần còn lại 3.300.000 đ được miễn.

Tổng thu nhập chịu thuế: 18.000.000 + 1.300.000 + 2.700.000 = 22.000.000 đ

2. Tính thu nhập tính thuế 

3. Tính thuế theo biểu lũy tiến 

Như vậy, Ông M phải nộp thuế TNCN: 900.000 đồng/tháng.

5. Giải đáp 1 số câu hỏi

Câu hỏi: Phụ cấp nhà ở có được tính vào chi phí được trừ của doanh nghiệp không? 

Trả lời: Có nhưng phải đáp ứng đủ điều kiện đầy đủ chứng từ hợp lệ và có đầy đủ hóa đơn.

Câu hỏi: Doanh nghiệp trả tiền thuê nhà cho người lao động khai thuế ở đâu: 

Trả lời: Theo Điều 11 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, hồ sơ khai thuế TNCN được nộp tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp chi trả — không phải nơi cư trú của người lao động.

Một số trường hợp đặc thù cần lưu ý:

• Người lao động có thu nhập từ nhiều nguồn hoặc từ tổ chức nước ngoài → nộp hồ sơ tại cơ quan thuế nơi cá nhân cư trú hoặc nơi phát sinh công việc tại Việt Nam
• Doanh nghiệp có nhiều chi nhánh, văn phòng đại diện → xác định rõ đơn vị nào thực tế chi trả để khai đúng nơi

Nhìn chung, việc xác định phụ cấp nhà ở có tính thuế TNCN hay không sẽ phụ thuộc vào hình thức và mức chi trả thực tế của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần kê khai đúng quy định để hạn chế sai sót khi quyết toán thuế, đồng thời người lao động cũng nên nắm rõ cách tính để đảm bảo quyền lợi của mình.