5 điểm mới của nghị định 320 về thuế TNDN doanh nghiệp cần biết

Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, đồng thời bổ sung và làm rõ nhiều quy định quan trọng về thuế TNDN. Đáng chú ý là các thay đổi liên quan đến đối tượng nộp thuế, chi phí được trừ, chuyển lỗ, thuế suất và ưu đãi thuế TNDN. Bài viết dưới đây của phần mềm kế toán MISA tổng hợp những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 320/2025/NĐ-CP mà doanh nghiệp và kế toán cần cập nhật.

XEM VÀ TẢI TRỌN BỘ NGHỊ ĐỊNH 320/2025/NĐ-CP

1. Mở rộng về đối tượng nộp thuế TNDN 

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 320/2025/NĐ-CP là quy định cụ thể hơn về người nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt đối với doanh nghiệp nước ngoài, hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số. Theo Điều 2 Nghị định 320, người nộp thuế không chỉ bao gồm doanh nghiệp thành lập và hoạt động tại Việt Nam mà còn có doanh nghiệp nước ngoài có hoặc không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và một số tổ chức kinh tế khác có thu nhập chịu thuế.

Cụ thể, các nhóm đối tượng nộp thuế TNDN gồm:

• Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, bao gồm doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Chứng khoán, Luật Dầu khí, Luật Thương mại và các quy định pháp luật có liên quan.
• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam: phải nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam và thu nhập phát sinh ngoài Việt Nam có liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú.
• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam nhưng có khoản thu nhập tại Việt Nam không liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú cũng thuộc đối tượng nộp thuế đối với khoản thu nhập này.
• Doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam nhưng có thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN đối với phần thu nhập này.
• Doanh nghiệp nước ngoài hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam thuộc diện nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam.
• Ngoài ra, đơn vị sự nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ chức kinh tế được thành lập và hoạt động theo pháp luật về các tổ chức tín dụng và một số tổ chức khác có hoạt động sản xuất, kinh doanh phát sinh thu nhập chịu thuế cũng thuộc phạm vi người nộp thuế TNDN.

Đáng chú ý, Nghị định 320 còn quy định trường hợp tổ chức được thành lập và hoạt động hoặc đăng ký hoạt động tại Việt Nam phải nộp thuế thay cho doanh nghiệp nước ngoài trong một số giao dịch. Đối tượng này có thể bao gồm tổ chức quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, tổ chức quản lý nền tảng số và các tổ chức Việt Nam thuộc trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ thuế thay theo quy định.

2. Hóa đơn từ 5 triệu có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt được trừ khi tính thuế TNDN 

Theo điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, từ ngày 15/12/2025, khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới đáp ứng điều kiện để được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt được xác định theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.

Như vậy, doanh nghiệp cần lưu ý ngưỡng 5 triệu đồng được xác định theo từng lần thanh toán, không đơn thuần dựa vào giá trị của một hóa đơn. Khoản chi muốn được tính vào chi phí được trừ phải đồng thời đáp ứng các điều kiện về tính thực tế, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và đáp ứng yêu cầu về thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định.

Ví dụ:

• Doanh nghiệp mua một lô hàng trị giá 4,8 triệu đồng/lần và thanh toán bằng tiền mặt, về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt, khoản chi không thuộc trường hợp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
• Doanh nghiệp mua lô hàng trị giá 6 triệu đồng/lần, để được tính vào chi phí được trừ, doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
• Nếu doanh nghiệp phát sinh nhiều hóa đơn dưới 5 triệu đồng vào các ngày khác nhau, việc cuối tháng tổng hợp các khoản này thành 1 đề nghị thanh toán trên 5 triệu đồng không làm phát sinh yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt đối với từng khoản mua ban đầu.

Tải miễn phí Ebook “23 khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN” – Tổng hợp các khoản chi phí kế toán cần lưu ý khi xác định thu nhập chịu thuế.

Trường hợp nhân viên thanh toán thay cho doanh nghiệp 

Đối với trường hợp doanh nghiệp ủy quyền hoặc giao cho người lao động trực tiếp mua bán hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, khoản chi này vẫn có thể được tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đủ điều kiện, trong đó người lao động thanh toán bằng phương thức không dùng tiền mặt, có hóa đơn, chứng từ hợp lệ, có quy chế tài chính/quy chế nội bộ hoặc quyết định của doanh nghiệp về việc ủy quyền cho người lao động thanh toán, đồng thời doanh nghiệp thanh toán lại khoản tiền này cho người lao động.

3. Việc xác định lỗ và chuyển lỗ 

Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về việc xác định và chuyển lỗ khi tính thuế TNDN. Theo Điều 7, lỗ phát sinh trong kỳ tính thuế là số chênh lệch âm về thu nhập tính thuế, chưa bao gồm các khoản lỗ được chuyển từ những năm trước. Doanh nghiệp sau khi quyết toán thuế nếu phát sinh lỗ được chuyển toàn bộ và liên tục số lỗ vào thu nhập chịu thuế của các năm tiếp theo, nhưng thời gian chuyển lỗ tối đa không quá 5 năm, tính từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.

Quy định về chuyển lỗ như sau:

• Chuyển toàn bộ số lỗi vào thu nhập chịu thuế của các năm tiếp theo
• Việc chuyển lỗ phải thực hiện liên tục không quá 5 năm kể từ năm tiếp theo phát hành sinh lỗ
• Trong thời gian chuyển lỗ, nếu doanh nghiệp tiếp tục phát sinh lỗ thì số lỗ mới được xác định riêng và tiếp tục được chuyển trong thời hạn 5 năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh khoản lỗ đó
• Nếu hết thời hạn 5 năm mà số lỗ chưa được chuyển hết thì phần lỗ còn lại không được chuyển vào thu nhập của các năm tiếp

Bên cạnh đó, Nghị định 320/2025/NĐ-CP cũng đã quy định doanh nghiệp tạm thời chuyển lỗ vào thu nhập của các quý trong năm khi xác định số thuế TNDN tạm nộp theo quý. Khi lập hồ sơ quyết toán thuế TNDN nă, doanh nghiệp cần thực hiện xác định chính thức số lỗ của cả năm và số lỗ được chuyển sang các năm tiếp theo.

Trường hợp doanh nghiệp bị lỗ giữa các quý trong cùng 1 năm, số lỗ của quý trước được bù trừ vào thu nhập của các quý tiếp theo trong cùng năm. Khi quyết toán thuế năm, doanh nghiệp xác định lại số lỗ của cả nưm để thực hiện chuyển lỗ theo quy định.

Việc chuyển lỗ tối đa 5 năm đòi hỏi doanh nghiệp phải theo dõi chính xác số lỗ phát sinh qua từng kỳ. Phần mềm kế toán MISA tự động tổng hợp doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh, giúp kế toán dễ dàng kiểm tra, đối chiếu số liệu và phục vụ quyết toán thuế.

4. Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 

Theo Điều 11 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp được áp dụng theo mức 15%, 17%, 20% tùy theo tổng doanh thu năm của doanh nghiệp. Trong đó, mức thuế suất 15%, 17% được áp dụng cho doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về doanh thu, còn các trường hợp thông thường áp dụng mức 20%, trừ trường hợp thuộc diện được hưởng thuế suất ưu đãi.

Tổng doanh thu năm	Thuế suất TNDN
Không quá 3 tỷ đồng	15%
Trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng	17%
Trên 50 tỷ đồng hoặc không thuộc trường hợp áp dụng 15%, 17%	20%

Doanh thu nào dùng để xác định thuế suất 15% và 17%?

Để xác định doanh nghiệp thuộc diện áp dụng thuế suất 15% hoặc 17% hay không, nghị định 320 quy định tổng doanh thu được căn cứ vào kỳ tính thuế năm trước liền kề.  Tổng doanh thu bao gồm:

• Doanh thu từ hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ, không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu
• Doanh thu từ hoạt động tài chính
• Thu nhập khác trên Phụ lục kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh kèm theo hồ sơ quyết toán thuế TNDN của năm trước liền kề

Trường hợp doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng

Nếu kỳ tính thuế năm trước liền kề có thời gian hoạt động dưới 12 tháng, tổng doanh thu được quy đổi theo công thức:

Tổng doanh thu quy đổi = Tổng doanh thu thực tế trong kỳ tính thuế ÷ Số tháng thực tế hoạt động × 12 tháng

Quy định này nhằm đưa doanh thu của doanh nghiệp về cùng một cơ sở 12 tháng khi xác định ngưỡng 3 tỷ đồng và 50 tỷ đồng.

Doanh nghiệp mới thành lập áp dụng mức thuế suất nào?

Đối với doanh nghiệp mới thành lập trong kỳ tính thuế, nếu dự kiến tổng doanh thu trong năm không quá 3 tỷ đồng hoặc không quá 50 tỷ đồng, doanh nghiệp được xác định số thuế TNDN tạm nộp theo mức 15% hoặc 17% tương ứng.

Khi kết thúc kỳ tính thuế, doanh nghiệp phải căn cứ vào tổng doanh thu thực tế để xác định lại mức thuế suất. Nếu doanh thu thực tế không đáp ứng điều kiện của mức thuế suất đã tạm áp dụng, dẫn đến số thuế đã tạm nộp thấp hơn số thuế phải nộp, doanh nghiệp phải nộp bổ sung phần thuế thiếu và tiền chậm nộp theo quy định.

Công ty con, công ty có quan hệ liên kết có được áp dụng thuế suất 15%, 17% không? 

Theo Nghị định 320, thuế suất 15% và 17% không áp dụng đối với doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam là công ty con hoặc công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết không đáp ứng điều kiện để áp dụng các mức thuế suất này.

5. Mở rộng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 320/2025/NĐ-CP là quy định cụ thể và mở rộng các ngành, nghề và địa bàn được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Theo Điều 18 Nghị định 320, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế theo ngành, nghề ưu đãi hoặc địa bàn ưu đãi; mức thuế suất và thời gian ưu đãi được thực hiện theo quy định tương ứng tại Điều 19 và Điều 20 của Nghị định.

Bổ sung nhiều ngành, lĩnh vực được ưu đãi thuế

Nghị định 320 quy định danh mục ngành, nghề ưu đãi thuế TNDN khá rộng, tập trung vào các lĩnh vực được Nhà nước khuyến khích đầu tư như công nghệ cao, công nghệ số, bán dẫn, năng lượng sạch, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, cơ sở hạ tầng và nhà ở xã hội.

Một số nhóm đáng chú ý gồm có:

• Công nghệ cao và công nghệ chiến lược: ứng dụng công nghệ cao, đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghệ cao, ứng dụng công nghệ chiến lược, ươm tạo công nghệ cao và doanh nghiệp công nghệ cao.
• Công nghệ số: sản xuất phần mềm, sản phẩm an toàn thông tin mạng, dịch vụ an toàn thông tin mạng, sản phẩm và dịch vụ công nghệ số trọng điểm, sản xuất thiết bị điện tử.
• Công nghiệp bán dẫn và AI: nghiên cứu, phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn; xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo.
• Công nghiệp hỗ trợ: sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc danh mục ưu tiên phát triển, đáp ứng các điều kiện theo quy định.
• Năng lượng và môi trường: sản xuất năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, năng lượng từ việc tiêu hủy chất thải; hoạt động bảo vệ môi trường.
• Cơ sở hạ tầng: đầu tư phát triển nhà máy nước, nhà máy điện, hệ thống cấp thoát nước, đường bộ, đường sắt, cảng biển, cảng hàng không và một số công trình hạ tầng đặc biệt quan trọng.
• Nông nghiệp: trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng; sản xuất, nhân và lai tạo giống cây trồng, vật nuôi; bảo quản nông sản, thủy sản và thực phẩm; sản xuất, chế biến nông sản, thủy sản.
• Ô tô và sản phẩm công nghệ số: sản xuất, lắp ráp ô tô và sản xuất sản phẩm công nghệ số khác.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: đầu tư kinh doanh cơ sở kỹ thuật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu làm việc chung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo.
• Nhà ở xã hội: đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua theo quy định của pháp luật về nhà ở.
• Giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và môi trường: các hoạt động xã hội hóa đáp ứng điều kiện theo quy định.

Mở rộng ưu đãi cho lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đáng chú ý, Nghị định 320 dành phạm vi ưu đãi cho nhiều hoạt động thuộc công nghệ cao, công nghệ số và đổi mới sáng tạo, trong đó có cả hoạt động liên quan đến chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Đây là nhóm lĩnh vực được đưa vào hệ thống ngành, nghề ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các ngành công nghệ có tính chiến lược.

Đối với các dự án đầu tư thuộc nhóm ngành nghề ưu đãi, doanh nghiệp cần xác định chính xác dự án có đáp ứng điều kiện của ngành, nghề ưu đãi hay không, thay vì chỉ căn cứ vào tên ngành nghề đăng ký kinh doanh.

Bổ sung, xác định rõ các địa bàn được hưởng ưu đãi 

Về địa bàn, Nghị định 320 xác định 3 nhóm chính được hưởng ưu đãi thuế TNDN:

1. Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật về đầu tư, trừ trường hợp được loại trừ theo quy định.
2. Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, cũng áp dụng theo pháp luật về đầu tư và các trường hợp loại trừ tương ứng.
3. Khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và khu công nghệ số tập trung.

Mức ưu đãi thuế TNDN đối với ngành, nghề và địa bàn ưu đãi

Nghị định 320 quy định thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm đối với một số nhóm thu nhập từ dự án đầu tư mới thuộc ngành, nghề hoặc địa bàn đáp ứng điều kiện ưu đãi. Một số dự án đầu tư đặc thù còn có thể thuộc trường hợp được áp dụng thời gian hưởng thuế suất ưu đãi kéo dài theo quy định.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phân biệt giữa “thuộc ngành, nghề hoặc địa bàn ưu đãi” và “đương nhiên được hưởng ưu đãi”. Việc xác định mức thuế suất, thời gian miễn giảm và thời điểm bắt đầu hưởng ưu đãi còn phụ thuộc vào loại dự án, địa bàn, điều kiện đầu tư và các quy định cụ thể tại Nghị định 320.

Doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh là những dữ liệu quan trọng khi xác định nghĩa vụ thuế. Phần mềm kế toán MISA AMIS hỗ trợ kết nối dữ liệu hóa đơn, ngân hàng và nghiệp vụ kế toán, tự động tổng hợp số liệu và cung cấp hệ thống báo cáo để kế toán thuận tiện kiểm tra, đối chiếu.

Với AMIS Kế toán, kế toán có thể:

• Tự động tổng hợp doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh từ các nghiệp vụ phát sinh, hạn chế nhập liệu và cộng trừ thủ công.
• Kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, ngân hàng và các nghiệp vụ kế toán, giúp số liệu được tập trung trên một hệ thống.
• Tự động tổng hợp báo cáo tài chính, báo cáo thuế, hỗ trợ kế toán nhanh chóng kiểm tra và đối chiếu số liệu trước khi kê khai, quyết toán.
• Theo dõi hơn 200 báo cáo theo thời gian thực, giúp doanh nghiệp nắm bắt doanh thu, chi phí và tình hình kinh doanh kịp thời.

Tập trung dữ liệu kế toán trên một hệ thống, giảm thời gian đối chiếu và hạn chế sai sót khi xác định nghĩa vụ thuế.

Kết bài 

Những quy định mới tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP về thuế TNDN tác động trực tiếp đến việc xác định thu nhập chịu thuế, chi phí được trừ, chuyển lỗ, thuế suất và chính sách ưu đãi của doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát doanh thu, chứng từ thanh toán, các khoản chi phí và điều kiện hưởng ưu đãi để áp dụng đúng quy định. Việc cập nhật kịp thời Nghị định 320/2025/NĐ-CP sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót khi kê khai, quyết toán và thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN.